29 Şubat 2016 Pazartesi

PARANIN FONKSİYONLARI ( İŞLEVLERİ ) NELERDİR ?


Paranın başlıca üç foksiyonu vardır.Bunlar,

1.Değer ölçüsü olmak,

2.Mübadele  ( ve ödeme ) aracı olmak,

3.Değer biriktirme aracı olmak,

olarak sıralanabilir. ilk iki işlevi, parayı tanımlarken de görmüştük. Tanımında da yer almasından anlaşılacağı üzere bunlar paranın asli fonksiyonlarıdır. Bu ikisi arasında da bir derecelendirme yapmak istersek, birinci sırayı değer ölçüsü olma islevi alır. Çünkü bir mübadelenin
gerçekleştirilebilmesi için, her seyden önce, karşıklı değiştirilecek mal ya da hizmetlerin degişim oranlarının, yani birisi karşılığında ötekinden ne kadar verileceğinin bilinmesi  gereklidir. Bu da ancak degiştirilecek bu her iki değerin aynı ölçü ile ölçülmesi sonucu bulunabilir. Malların degişirn oranları (para sayesinde) tespit edildikten sonra, mübadelenin gerçekleşmesi için, artık paranın aracılığına mutlaka gereksinme yoktur. Mallar pekala dogrudan dogruya da (trampa yöntemiyle) mübadele edilebilirler.

Demek oluyor ki para, deger ölçüsü olma islevi yanıyla, en ilkel biçiminde (trampa) bile olsa, mubadele için zorunlu, vazgeçilmez bir öge oldugu halde, mülbadele aracı olmak yanıyla, sadece trampanın güçlüklerini ortadan kaldlran yararlı (zorunlu degil) bir ögedir. Ne var ki iş bölümünün ve dolayısıyla mubadelenin gelişmesine koşut olarak paranın mülbadelelere aracılıkk yapma işlevi giderek arttırmış ve çağımız toplumlarında artık para bu yönüleyle de sadece mübadeleleri kolaylaştıran yarayışlı bir araç olmaktan çıkmış, onsuz mübadelelerin yapılamayacagı zorunlu bir araç halini almıştır.

Bunlara karşılık, paranın üçüncü, yani değer biriktirme aracı olma işlevi, mübadele konusuyla ilgili değildir. Bu işlev, paranın ilk iki işlevinin zorunlu bir sonucu, bu islevlerin bir yan ürünüdür. Gercekten, deger ölçüsü ve mübadele aracı oldugu için para bir değer de tasır; bu nedenle para biriktirmek değer biriktirmek anlamına gelmekte,insanlara bu olanağı sağlayan bir araç işlevide görmektedir.



PARA VE PARA POLİTİKASI

PARA VE PARA POLİTİKASI



Merhabalar,uzun bir aradan sonra tekrardan sizlerleyim.Bu yazımızda para ve para politikası hakkında konuşacağız.Para ve para sorunları,çağımızda,ekonomik ve toplumsal yaşamımızın ayrılmaz parçaları durumuna gelmiştir.Gerçek olaylar karşımıza parasal örtülere bürünmüş olarak çıkmaktadır.Bu nedenle,içinde yaşamakta olduğumuz olayları doğru bir biçimde anlayabilmek için,para ve parasal konular hakkında bazı temel bilgilere sahip olmamızın büyük yararı vardır.

Para ve para politikası hakkında ki bazı sorulara sırasıyla cevaplıyacağız.


Soru 1: Paranın tanımı nedir?



İnsanlar sözcüklerle ve kavramlarla düşünür ve bu düşüncelerini sözcükler ve kavramlarla ifade ederler. Bu nedenle, dogru düşünebilmemizin temel koşulu, kullandıglmız sözcüklerle kavramlann dogru ve olabildigince kesin bir biçimde tanımlanmıs olmasıdır. Günlük yasamımızda oldugu kadar bilim anlamında da rastlanan anlaşmazlıkları yakından inceledigimiz zaman bunların önemli bir bölümün kullanılan kavramların farklı tanımlanmalarından kaynaklandığını görürüz.

Böyle olunca, parayı ve para ile dogrudan ilgili çeşitli konuları incelemeye calışacağız.Paranın tanımı ile başlamak yalnlzca yararlı degil, aym zamanda zorunludur da. Para, en temel ögelerine indirgenmiş haliyle, bir toplumun deger ölçüsü ve ödeme aracı olarak kullanmay kabul ettigi araç olarak tanımlanabilir. 

Bu tanımlamada birbirinden bagımsız iki öge vardır. Birinci öğede paranın islevleri (fonksiyonları) gösterilmiştir. Bunlar, deger ölçüsü ve ödeme aracı olma işlevleridir. İkinci öğede, bu işlevleri yerine getirecek olan nesnenin (yani paranın) toplum tarafından kabul edilmiş olması gereği ifade edilmiştir.

Demek oluyor ki bir nesnenin para olabilmesi icin deger ölçüsü ve ödeme aracı olma islevlerini yapabilecek nitelikte olması, hatta yapması yetmez, aynı zamanda toplumun ona bu işlevi yapma görevini vermesi, yani onu para olarak kabul etmesi de gerekir. Gerçekten, bir toplumda paranın işlevlerini görebilecek birden fazla nesne bulunabilir. Örnegin, ülkemizde altın ve gamüş, banknotun işlevlerini görebilir. Nitekim eskiden fiilen bu işlevi görmüşler, para olarak kullanmışlardır. Ya da Ornegin bir yabancı para, diyelim dm ya da frank, paranın işlevlerini  kendi ülkelerinde görebildiklerine göre  bizim ülkemizde de görebilirler. Ama ne altın, ne gümüş, ne de yabancı herhangi bir para, bizim ülkemizde para sayllabilir. Çünkü toplumumuz bunları para olarak kabul etmemistir.

Paranın toplum tarafından kabul edilmesi öğesinin önemini vurgulamak igin, “Para, herkes (toplum) onu para olarak kabul ettigi için paradlr” ya da “Parayı para yapan şey, herkesin onu para zannetmesidir” gibi tekerlemeler türünden tanımlamalar yapabiliriz.